Waarom mindfulness zo populair is geworden, is niet moeilijk te begrijpen als je kijkt naar de wereld om je heen. Mensen zijn drukker dan ooit, prikkels komen van alle kanten en het hoofd staat zelden stil. Mindfulness biedt een manier om even te stoppen met die stroom aan gedachten en bewust aanwezig te zijn in het moment. Niet als trucje, maar als een vaardigheid die je kunt leren en steeds beter kunt toepassen.
Wat bewust aanwezig zijn met je doet
Ons brein is van nature gericht op problemen oplossen, plannen maken en terugkijken op wat er misging. Dat is nuttig, maar het kost ook veel energie. Aandacht trainen via meditatie en ademhalingsoefeningen helpt je om die automatische stroom van gedachten te onderbreken. Onderzoek laat zien dat mensen die regelmatig aan aandachtstraining doen, minder last hebben van piekergedachten. Ze reageren rustiger op stress en voelen zich beter in staat om met moeilijke situaties om te gaan. Het gaat er niet om dat je geen zorgen meer hebt, maar dat je er anders naar leert kijken.
Het effect op stress en je lichaam
Stress heeft een directe invloed op je lichaam. Als je langdurig gespannen bent, maakt je lichaam meer van het hormoon cortisol aan. Te veel cortisol kan zorgen voor slaapproblemen, een hogere bloeddruk en een verminderd afweersysteem. Bewuste ontspanning, zoals je aandacht richten op je ademhaling of op wat je zintuigen op dit moment waarnemen, zet een tegenreactie in gang. Je hartslag vertraagt, je spieren ontspannen en je gedachten kalmeren. Meerdere wetenschappelijke studies tonen aan dat aandachtsoefeningen de hoeveelheid cortisol in het bloed kunnen verlagen. Dat is geen bijkomstigheid, dat is een meetbaar fysiek gevolg van iets wat je doet met je aandacht.
Aandacht oefenen helpt ook bij somberheid en angst
In de geestelijke gezondheidszorg wordt bewuste aandacht al jaren ingezet als onderdeel van behandelingen voor angst en depressie. Een bekende aanpak is Mindfulness Based Cognitive Therapy, afgekort MBCT. Deze methode combineert inzichten uit de cognitieve gedragstherapie met aandachtsoefeningen. Uit onderzoek blijkt dat mensen die eerder meerdere depressieve periodes hebben gehad, minder snel terugvallen als ze MBCT volgen. Dat is een opvallend resultaat, zeker omdat de oefeningen zelf vrij toegankelijk zijn. Je hoeft geen therapeut te zijn om ermee aan de slag te gaan. Er zijn apps, boeken en cursussen die je stap voor stap begeleiden.
Beginnen met mindfulness in het dagelijks leven
Veel mensen denken dat je voor bewuste aandacht urenlang stilletjes moet zitten. Dat is een misverstand. Zelfs vijf minuten per dag je aandacht bewust richten op je ademhaling of op wat je om je heen ziet, hoort en voelt, heeft al een positief effect. Je kunt het inbouwen in dingen die je toch al doet: rustig eten zonder scherm, buiten lopen terwijl je echt kijkt wat er om je heen is, of ‘s ochtends even stil zitten voordat de dag begint. Het gaat niet om perfectie. Je gedachten zullen afdwalen, dat is normaal. Het punt is dat je ze opmerkt en je aandacht rustig terugbrengt. Juist die kleine beweging, keer op keer herhalen, is wat het verschil maakt over tijd.
Veelgestelde vragen
Is mindfulness geschikt voor iedereen?
Aandachtsoefeningen zijn voor de meeste mensen geschikt en veilig. Mensen die kampen met ernstige psychische klachten kunnen beter eerst overleggen met een arts of therapeut voordat ze starten met een mindfulnesstraining. Voor kinderen vanaf een jaar of tien zijn er speciale programma’s ontwikkeld die goed aansluiten bij hun belevingswereld.
Hoe lang duurt het voordat je resultaat merkt?
De meeste mensen merken al na enkele weken dagelijkse oefening een verschil in hoe ze omgaan met stress. Grote veranderingen vragen meer tijd. Een veelgebruikte standaardtraining duurt acht weken, met wekelijkse bijeenkomsten en dagelijkse thuisoefeningen van ongeveer 45 minuten.
Heeft mindfulness iets te maken met religie?
Mindfulness heeft wortels in het boeddhisme, maar de moderne toepassing ervan is niet religieus. De wetenschappelijke versie, zoals die in ziekenhuizen en scholen wordt gebruikt, is volledig losgemaakt van levensbeschouwelijke overtuigingen. Je hoeft geen enkel geloof aan te hangen om ermee te oefenen.
Wat is het verschil tussen mindfulness en gewoon ontspannen?
Gewoon ontspannen, zoals televisie kijken of een bad nemen, is prettig maar passief. Bij aandachtstraining train je actief je vermogen om bewust aanwezig te zijn. Je leert je gedachten te observeren zonder er meteen in mee te gaan. Dat is een vaardigheid die ook helpt in situaties waar je niet kunt ontspannen, zoals tijdens een lastig gesprek of een stressvolle werkdag.
Leave a Reply