Een fairtrade product is meer dan alleen een artikel in de winkel. Het is een bewuste keuze die begint bij de boer in Ghana, de theeplukker in India of de koffieboer in Colombia. Het keurmerk op de verpakking vertelt een verhaal over eerlijke prijzen, goede werkomstandigheden en een betere toekomst voor mensen in ontwikkelingslanden. Steeds meer mensen vragen zich af wat zo’n keurmerk precies inhoudt en of het echt verschil maakt. Dat is een terechte vraag.
Wat het fairtrade keurmerk inhoudt
Fairtrade is het meest bekende keurmerk voor eerlijke handel ter wereld. Producenten in Afrika, Azië en Latijns-Amerika sluiten zich aan bij een internationaal systeem van regels en afspraken. Ze ontvangen een minimumprijs voor hun producten. Die minimumprijs geldt ook als de wereldmarktprijs daalt. Zo zijn boeren beschermd tegen grote schommelingen in de markt. Daarnaast ontvangen zij een extra bedrag bovenop de verkoopprijs, de zogenoemde fairtrade premie. Dat geld gaat naar de gemeenschap, bijvoorbeeld voor scholen, ziekenhuizen of betere gereedschappen. Een onafhankelijke organisatie controleert of alle regels worden nageleefd. Zo weet de consument dat het keurmerk op de verpakking echt wat betekent.
Welke producten het keurmerk dragen
Koffie is het meest bekende product met een eerlijk handelskeurmerk, maar er zijn veel meer producten te vinden in het schap. Thee, cacao, bananen, suiker, rijst en katoen zijn allemaal verkrijgbaar met dit keurmerk. Ook bloemen, sportrugzakken en goud vallen soms onder het systeem. Grote supermarkten in Nederland verkopen steeds meer van deze producten. Bij sommige ketens is er een volledig schap ingericht voor eerlijk geproduceerde artikelen. Kleding gemaakt van gecertificeerd katoen is een goed voorbeeld van hoe het systeem ook buiten de voedingssector werkt. Het aanbod groeit al jaren en dat zegt iets over de interesse van de consument.
Wat de boer er in de praktijk aan heeft
Achter elk gecertificeerd product zit een menselijk verhaal. Een cacaoboer in Ghana verdient gemiddeld minder dan twee dollar per dag als er geen eerlijke afspraken gelden. Met de garantie van een minimumprijs en een extra premie verandert dat. Een coöperatie van cacaoboeren in Ghana gebruikte de premie bijvoorbeeld om een gemeenschappelijke opslagplaats te bouwen. Daarmee konden ze hun oogst beter bewaren en verliezen ze minder product. De premie gaat dus niet alleen naar de individuele boer, maar versterkt de hele gemeenschap. Dat is een belangrijk verschil met gewone handel, waarbij de prijs volledig afhankelijk is van de grillen van de wereldmarkt. Boeren met een certificaat hebben meer zekerheid en kunnen beter plannen voor de toekomst.
Hoe je als consument het verschil maakt
Elke aankoop van een gecertificeerd product draagt bij aan het systeem. Dat klinkt groot, maar begint gewoon bij de supermarkt. Kies je voor een pak koffie met het keurmerk in plaats van een willekeurig huismerk, dan stroomt er geld naar een coöperatie van koffieboeren. Dat hoeft niet duurder te zijn dan je denkt. Veel gecertificeerde producten kosten slechts een paar cent meer dan vergelijkbare producten zonder keurmerk. Steeds meer gemeenten, scholen en bedrijven kiezen bewust voor eerlijk geproduceerde koffie en thee op de werkvloer. Nederland telt zelfs officiële fairtrade gemeenten, steden die actief het gebruik van eerlijk geproduceerde artikelen stimuleren. Kleine aankopen, op grote schaal herhaald, hebben samen een echte impact op het leven van mensen aan de andere kant van de wereld.
Veelgestelde vragen
Is een product met het fairtrade keurmerk altijd biologisch?
Nee, een product met het fairtrade keurmerk is niet automatisch biologisch. De twee keurmerken staan los van elkaar. Fairtrade gaat over eerlijke handelsprijzen en goede werkomstandigheden. Biologisch gaat over de manier waarop iets wordt verbouwd, zonder chemische bestrijdingsmiddelen. Sommige producten dragen beide keurmerken tegelijk, maar dat is niet verplicht.
Wie controleert of een product echt aan de eisen voldoet?
De controle op fairtrade producten wordt gedaan door onafhankelijke certificeringsorganisaties. Zij bezoeken de producenten, bekijken de administratie en controleren of de afgesproken regels worden nageleefd. Pas als alles klopt, mag het keurmerk op de verpakking worden gezet. De controles worden regelmatig herhaald.
Verdienen alle schakels in de keten eerlijk, of alleen de boer?
Het systeem richt zich in de eerste plaats op de producenten, zoals boeren en hun coöperaties. Zij ontvangen de gegarandeerde minimumprijs en de extra premie. De rest van de keten, zoals verwerkers, importeurs en supermarkten, valt buiten de eerlijke handelsregels. Die partijen maken wel een licentieovereenkomst en betalen een bijdrage, maar de grootste bescherming geldt voor de mensen die de grondstoffen verbouwen.
Kunnen ook kleine winkels of lokale ondernemers gecertificeerde producten verkopen?
Ja, ook kleine winkels, bakkers of cateraars kunnen kiezen voor gecertificeerde producten. Ze hoeven zelf geen certificaat te hebben om deze artikelen te verkopen of te gebruiken. Het certificaat zit bij de producent en de importeur. Een bakker die gecertificeerde cacao gebruikt in zijn producten, draagt zo toch bij aan eerlijke handel.
Leave a Reply