Een vitaminetekort sluipt er vaak langzaam in. Je voelt je moe, je bent snel afgeleid of je haar valt meer uit dan normaal. Veel mensen denken dan aan stress of te weinig slaap. Maar soms zit de oorzaak in iets wat je lichaam simpelweg niet genoeg binnenkrijgt. Vitamines zijn stoffen die je lichaam nodig heeft om goed te werken. Je maakt ze zelf niet aan, of maar een heel kleine hoeveelheid. Dat betekent dat je ze grotendeels uit eten of drinken moet halen. Lukt dat niet goed genoeg, dan kun je klachten krijgen die je misschien niet meteen aan voeding koppelt.
Welke vitamines het vaakst tekortschieten
Niet alle vitamines zijn even gemakkelijk uit voeding te halen. Vitamine D is een goed voorbeeld. Je lichaam maakt het aan via zonlicht, maar in Nederland is er een groot deel van het jaar te weinig zon om daar volledig op te vertrouwen. Vooral in de herfst en winter loopt het niveau bij veel mensen terug. Vitamine B12 is een andere die regelmatig tekortschiet. Dit komt voor bij mensen die weinig of geen dierlijke producten eten, maar ook bij ouderen die B12 minder goed opnemen via hun darmen. Vitamine C kom je tekort als je weinig groente en fruit eet. En vitamine A speelt een rol bij je ogen en je weerstand, maar krijgt minder aandacht dan de andere vier. Foliumzuur, ook wel vitamine B11 genoemd, is weer extra belangrijk voor zwangere vrouwen. Welke tekorten het vaakst voorkomen, hangt sterk af van je leeftijd, leefstijl en hoe gevarieerd je eet.
Signalen die je lichaam geeft bij een tekort
Je lichaam geeft signalen als het iets mist, maar die signalen lijken vaak op klachten die ook heel andere oorzaken kunnen hebben. Vermoeidheid is een van de meest genoemde klachten bij een te laag vitamineniveau. Bij een tekort aan vitamine B12 kunnen ook tintelingen in handen of voeten ontstaan, of een zwak en duizelig gevoel. Soms klopt het hart opeens harder dan normaal, of hijg je sneller dan je zou verwachten bij een kleine inspanning. Een tekort aan vitamine D geeft vaak spierpijn of een gevoel van zwakte. Bij een laag vitamine C niveau kunnen tandvlees problemen of slecht helende wondjes opvallen. Droge huid, broze nagels en haaruitval worden soms gekoppeld aan een tekort aan biotine of andere B vitamines. Het lastige is dat veel van deze klachten ook passen bij druk, weinig bewegen of slecht slapen. Daarom is het slim om naar een huisarts te gaan als klachten lang aanhouden.
Wie een groter risico loopt op een tekort
Sommige mensen lopen meer kans op een onvoldoende vitamineaanvoer dan anderen. Ouderen nemen bepaalde stoffen minder goed op via hun darmen, ook al eten ze gevarieerd. Mensen die volledig plantaardig eten, missen via voeding automatisch vitamine B12, dat bijna alleen in dierlijke producten zit. Zwangere vrouwen hebben een hogere behoefte aan foliumzuur en vitamine D. Kinderen in de groei hebben andere behoeftes dan volwassenen. Mensen die weinig buiten komen of altijd ingepakt lopen, maken nauwelijks vitamine D aan via de zon. Ook bepaalde ziektes en medicijnen kunnen ervoor zorgen dat vitamines minder goed worden opgenomen of sneller worden verbruikt. Wie tot een van deze groepen behoort, doet er goed aan om dat te bespreken met een arts of diëtist.
Wat je kunt doen bij klachten
Als je vermoedt dat je een tekort hebt, is de beste eerste stap een gesprek met je huisarts. Via een bloedtest kan worden gemeten of bepaalde waarden te laag zijn. Op basis daarvan kan je arts je adviseren over supplementen of aanpassingen in je voeding. Zomaar supplementen slikken zonder te weten wat je tekortkomt, is niet altijd verstandig. Van sommige vitamines kun je te veel binnenkrijgen, wat ook klachten kan geven. Vitamine D en vitamine A zijn hier voorbeelden van. Bij een licht tekort is het soms al voldoende om gevarieerder te eten, met meer groente, fruit, zuivel, peulvruchten en vette vis. Bij een sterker tekort of een slechte opname in het lichaam zijn tabletten of druppels soms nodig. Laat je daarin altijd begeleiden door iemand met verstand van voeding en gezondheid, zodat je geen onnodige risicos neemt.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf thuis een vitaminetekort vaststellen?
Thuis kun je geen betrouwbare meting doen van je vitaminewaarden. Je kunt wel letten op signalen zoals aanhoudende vermoeidheid, tintelingen, spierpijn of haaruitval. Maar die klachten passen ook bij andere oorzaken. Een bloedtest bij de huisarts is de enige manier om zeker te weten of je waarden te laag zijn.
Hoe lang duurt het voordat een tekort aangevuld is?
Hoe lang het duurt om een tekort aan te vullen, verschilt per vitamine en per persoon. Een tekort aan vitamine D kan bij gebruik van supplementen soms al na een paar weken verbeteren. Een ernstig B12 tekort kan maanden duren om goed te herstellen, zeker als het om een opnameprobleem gaat. Je arts kan je vertellen wanneer het zinvol is om de waarden opnieuw te laten meten.
Is een tekort gevaarlijk als je er lang mee rondloopt?
Een langdurig te laag vitaminegehalte kan wel degelijk gevolgen hebben voor je gezondheid. Bij een langdurig tekort aan vitamine B12 kunnen zenuwbeschadigingen ontstaan die niet altijd volledig herstellen. Een langdurig te laag vitamine D niveau wordt in verband gebracht met zwakkere botten. Hoe eerder een tekort wordt opgespoord, hoe kleiner de kans op blijvende schade.
Kunnen kinderen ook een vitaminetekort krijgen?
Kinderen kunnen ook een te laag vitaminegehalte hebben. Dat geldt zeker voor vitamine D, omdat jonge kinderen vaak minder buiten komen en hun huid gevoeliger is voor de zon. De GGD en het consultatiebureau adviseren in Nederland vitamine D supplementen voor baby’s en jonge kinderen. Voor oudere kinderen geldt dat gevarieerd eten de beste basis is.
Leave a Reply