Wat is de plastic soep? Het is een van de grootste milieuproblemen van dit moment: een enorme hoeveelheid plastic afval die ronddrijft in de oceanen en zeeën van de wereld. Het gaat niet om één grote drijvende vuilnisbelt, maar om miljoenen kleine en grote stukken plastic die verspreid zijn door het zeewater. Sommige stukken zijn zichtbaar groot, andere zijn zo klein dat je ze met het blote oog nauwelijks ziet. Samen vormen ze een gigantisch probleem voor de natuur, de dieren en uiteindelijk ook voor mensen.
Hoe plastic in zee terechtkomt
Elk jaar belandt er wereldwijd miljoenen ton plastic in de oceanen. Een groot deel komt van het land: via rivieren, riolen en stranden spoelt afval de zee in. Denk aan plastic flesjes, zakjes, verpakkingen en sigarettenpeuken. Maar ook verloren visnetten en ander materiaal van vissers dragen flink bij aan het probleem. Wind en regen spelen ook een rol. Plastic dat niet goed wordt weggegooid of gerecycled, waait weg en komt via allerlei routes in het water terecht. In landen waar afvalverwerking minder goed is geregeld, is de bijdrage aan het zwerfafval in zee het grootst, maar ook rijke landen dragen bij.
Wat er met plastic in zee gebeurt
Plastic breekt in het zeewater niet zomaar af. In plaats daarvan valt het langzaam uiteen in steeds kleinere stukjes door zonlicht, golven en temperatuurwisselingen. Die kleine deeltjes worden microplastics genoemd. Ze zijn kleiner dan vijf millimeter en sommige zijn zelfs microscopisch klein. Microplastics zijn inmiddels overal terug te vinden: in het diepste deel van de oceaan, in arctisch ijs en zelfs in het lichaam van zeedieren. Sommige plastic deeltjes nemen schadelijke chemische stoffen op uit het zeewater en worden zo nog gevaarlijker voor de levende wezens die ze binnenkrijgen.
De gevolgen voor dieren en natuur
Zeevogels, vissen, schildpadden en walvissen eten plastic omdat ze het aanzien voor voedsel. Een plastic zakje lijkt in het water op een kwal. Een vogel ziet een flessdop aan voor een visje. Wanneer dieren plastic eten, raakt hun maag vol zonder dat ze echte voeding binnenkrijgen. Ze verzwakken en sterven soms aan de gevolgen. Ook verstrikt raken in netten of touw is een veelvoorkomend probleem. Naast de directe schade aan dieren heeft de vervuiling van de zeeën ook gevolgen voor het hele ecosysteem. Koraalriffen raken beschadigd en de biodiversiteit in zee neemt af op plekken waar de vervuiling het ergst is.
Wat er al wordt gedaan en wat jij kunt bijdragen
Verschillende organisaties en projecten werken aan het opruimen van drijvend afval in de oceanen. Het bekendste initiatief is The Ocean Cleanup, een Nederlands project dat grote hoeveelheden plastic uit de zee haalt met speciale opvangsystemen in rivieren en oceanen. Tegelijk werken landen en bedrijven aan het verminderen van wegwerpplastic. Zo zijn plastic rietjes en wegwerpbestek in de Europese Unie al verboden. Maar ook jij kunt iets doen. Minder plastic kopen, herbruikbare alternatieven gebruiken, afval goed scheiden en zwerfvuil opruimen zijn kleine stappen die samen een groot verschil maken. De oplossing ligt niet alleen bij grote bedrijven of overheden, maar ook bij de keuzes die mensen elke dag maken.
Veelgestelde vragen
Waar bevindt de grootste concentratie plastic afval in de oceaan zich?
De grootste concentratie drijvend plastic bevindt zich in de noordelijke Grote Oceaan, tussen Hawaii en Californië. Dit gebied staat bekend als de Great Pacific Garbage Patch. Door oceaanstromingen wordt het plastic daar naartoe getransporteerd en opgehoopt. Het gaat om een gebied dat twee keer zo groot is als Texas, maar het is geen compacte massa: het plastic is verspreid over een enorm oppervlak.
Zijn microplastics schadelijk voor de mens?
Microplastics zijn inmiddels ook in het menselijk lichaam aangetroffen, onder andere in bloed, longweefsel en de placenta. Wetenschappers onderzoeken nog welke gezondheidseffecten dit heeft op de lange termijn. Wat al bekend is, is dat sommige plastic deeltjes schadelijke stoffen kunnen bevatten die het hormoonsysteem kunnen verstoren. De precieze risico’s voor mensen zijn nog niet volledig in kaart gebracht.
Hoe lang duurt het voordat plastic in zee is afgebroken?
Plastic breekt in de natuur niet echt af, het valt alleen uiteen in steeds kleinere stukjes. Een plastic fles heeft naar schatting 450 jaar nodig voordat hij volledig uiteenvalt in microplastics. Nylon visnetten kunnen zelfs 600 jaar meegaan in het milieu. Dit maakt plastic vervuiling in zee zo hardnekkig: het afval dat er nu ligt, zal nog generaties lang aanwezig zijn.
Welk plastic eindigt het vaakst in de oceaan?
Wegwerpplastic is verantwoordelijk voor het grootste deel van de plastic vervuiling in zee. Plastic zakjes, flesjes, verpakkingsmateriaal en rietjes worden het meest teruggevonden bij strandopruimingen en in onderzoek naar zeevervuiling. Ook sigarettenpeuken, die een plastic filter bevatten, staan hoog op de lijst van meest gevonden afvalsoorten langs kusten wereldwijd.
Leave a Reply