Leeftijd speelt een rol in bijna alles wat we doen. Je mag pas autorijden vanaf een bepaalde leeftijd, je gaat met pensioen op een vaste leeftijd en je krijgt soms korting omdat je jong of juist ouder bent. Toch zeggen de meeste mensen dat een getal op een paspoort weinig vertelt over wie je werkelijk bent. Zo simpel is het niet. Hoe oud je bent heeft gevolgen voor je lichaam, je kansen en soms zelfs voor hoe anderen naar je kijken. Maar klopt dat beeld altijd? En hoe denken mensen zelf over ouder worden?
Wat je lichaam doet op verschillende leeftijden
Het menselijk lichaam verandert de hele tijd. Als kind groei je snel. Botten worden harder, spieren sterker en je hersenen ontwikkelen zich tot ver in de twintig. Rond je dertigste bereikt je lichaam zijn hoogtepunt qua spiermassa en reactiesnelheid. Daarna gaat het langzaam de andere kant op. Botdichtheid neemt af, de stofwisseling wordt trager en het duurt langer om te herstellen na inspanning. Dat klinkt somber, maar het hoeft niet zo te voelen. Mensen die actief blijven, gezond eten en goed slapen, blijven lichamelijk sterk tot op hoge leeftijd. Een 60-jarige die regelmatig sport kan zich fitter voelen dan een 30-jarige die nauwelijks beweegt. De biologische leeftijd, dus hoe oud je lichaam is van binnen, kan heel anders zijn dan de jaren op je geboorteakte.
De invloed van ouder worden op je gedachten en gevoel
Mentaal verandert er ook veel naarmate je ouder wordt. Kinderen en tieners leren razendsnel nieuwe dingen. Hun hersenen zijn flexibel en nemen informatie snel op. Volwassenen leren misschien minder snel, maar hebben meer levenservaring. Ze kunnen beter omgaan met stress en zien de dingen vaker in perspectief. Onderzoek laat zien dat mensen naarmate ze ouder worden gemiddeld gelukkiger zijn. De grote pieken en dalen van de jeugd worden rustiger. Dat betekent niet dat ouder worden altijd makkelijk is. Verlies van vrienden, gezondheidsproblemen of het gevoel minder mee te tellen in de samenleving kan zwaar zijn. Kim Van Oncen, de Belgische actrice en presentatrice, zei ooit dat ze zich beter in haar vel voelt naarmate ze ouder wordt. Dat gevoel herkennen veel mensen. Zelfvertrouwen groeit vaak met de jaren.
Leeftijdsdiscriminatie in het dagelijks leven
Niet iedereen heeft een positief beeld van ouder worden. In onze samenleving staat jong zijn vaak gelijk aan energiek, aantrekkelijk en succesvol zijn. Ouderen worden soms als minder productief gezien, ook al is dat in de praktijk lang niet altijd zo. Dit noemen we leeftijdsdiscriminatie. Op de werkvloer merken mensen boven de vijftig dit soms duidelijk. Ze komen minder snel in aanmerking voor een nieuwe baan of worden eerder gevraagd om te stoppen. Tegelijk kunnen ook jongere mensen last hebben van vooroordelen. Een 25-jarige die leiding geeft aan een team van vijftigers krijgt soms het gevoel dat hij zijn plek moet bewijzen. Leeftijdsdiscriminatie werkt dus twee kanten op. In België en Nederland is het wettelijk verboden om iemand te weigeren of te ontslaan alleen vanwege de jaren die iemand telt. Toch komt het in de praktijk nog regelmatig voor.
Hoe mensen denken over hun eigen leeftijd
Er is een groot verschil tussen hoe oud je bent en hoe oud je jezelf voelt. Psychologen noemen dat de subjectieve leeftijd. De meeste volwassenen voelen zich jonger dan ze zijn. Iemand van veertig voelt zich gemiddeld als iemand van midden dertig. Dat gevoel neemt toe naarmate je ouder wordt. Een 70-jarige voelt zich soms tien tot vijftien jaar jonger van binnen. Dat heeft invloed op hoe actief iemand is, hoe gezond iemand zich voelt en zelfs op hoe lang iemand leeft. Wie zichzelf als oud beschouwt, gedraagt zich daar ook naar. Wie denkt dat hij nog veel te beleven heeft, blijft langer nieuwsgierig en betrokken. Het getal waarmee je je identificeert is dus misschien wel belangrijker dan het getal in je paspoort. Dat maakt ouder worden niet iets om bang voor te zijn, maar iets om zelf in te kleuren.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen biologische leeftijd en kalenderleeftijd?
De kalenderleeftijd is het aantal jaren dat iemand geleefd heeft, te zien op de geboorteakte. De biologische leeftijd zegt iets over hoe oud het lichaam van binnen is. Die kan hoger of lager zijn dan de kalenderleeftijd, afhankelijk van leefstijl, gezondheid en genetische aanleg.
Vanaf welke leeftijd ben je wettelijk volwassen in België en Nederland?
In zowel België als Nederland ben je wettelijk meerderjarig als je 18 jaar bent. Vanaf dat moment mag je zelfstandig contracten afsluiten, stemmen bij verkiezingen en ben je volledig verantwoordelijk voor je eigen beslissingen.
Voelen mensen zich echt jonger dan ze zijn?
Ja, onderzoek bevestigt dat de meeste volwassenen zich jonger voelen dan hun werkelijke leeftijd. Dit gevoel wordt sterker naarmate iemand ouder wordt. Een 60-jarige voelt zich gemiddeld als iemand van begin vijftig. Dit heeft een positief effect op gezondheid en welzijn.
Is het normaal dat je op je dertigste al minder snel herstelt?
Ja, het is normaal dat het herstel na inspanning iets trager wordt na je dertigste. De spiermassa begint geleidelijk af te nemen en de aanmaak van bepaalde hormonen daalt licht. Wie regelmatig beweegt en gezond eet, merkt hier in de praktijk weinig van.
Leave a Reply