Wat is de plastic soep? Het is een term die klinkt als iets uit een sprookjesboek, maar de werkelijkheid is een stuk minder grappig. De plastic soep is de naam voor de grote hoeveelheid plastic afval die in de oceanen drijft en zinkt. Het plastic is verspreid over enorme gebieden en zit in het water, op de bodem en zelfs in het ijs van de poolgebieden. Elk jaar belandt er miljoenen ton nieuw plastic in zee. Dat is een probleem dat steeds groter wordt en gevolgen heeft voor dieren, mensen en het hele ecosysteem.
Hoe plastic in de oceaan terechtkomt
Plastic komt op veel verschillende manieren in het zeewater terecht. Een groot deel stroomt via rivieren de zee in. Zwerfafval dat op straat of in de natuur achtergelaten wordt, spoelt bij regen mee naar het riool of rechtstreeks naar het water. In landen zonder goed afvalbeheer is dit probleem het grootst, maar ook rijkere landen dragen bij. Soms gaat het om grote voorwerpen zoals flessen, zakken en verpakkingen. Maar ook kleine deeltjes, zoals kunstvezels die loslaten bij het wassen van synthetische kleding, belanden via het afvalwater in de natuur. Zelfs producten zoals plakband, netten van vissers en wegwerpverpakkingen dragen bij aan de vervuiling.
Wat er met plastic in zee gebeurt
Plastic breekt in de natuur niet af zoals organisch materiaal. In plaats daarvan valt het uiteen in steeds kleinere stukjes door zonlicht, golven en temperatuurwisselingen. Die kleine deeltjes noemen we microplastics. Ze zijn soms zo klein dat je ze niet meer kunt zien met het blote oog. Dit maakt het probleem extra lastig, want deze deeltjes zijn bijna niet meer te verwijderen uit het water. Vissen, zeevogels en andere dieren slikken ze in, soms omdat ze het aanzien voor voedsel. Zo komen microplastics via de voedselketen uiteindelijk ook op ons bord terecht. Wetenschappers hebben microplastics al aangetroffen in menselijk bloed, longen en moedermelk.
De gevolgen voor dieren en natuur
De gevolgen van plastic vervuiling in de oceaan zijn groot en zichtbaar. Zeeschildpadden verwarren plastic zakken met kwallen en stikken erin. Zeevogels voeden hun kuikens met plastic dat ze aanzien voor vis. Dieren raken verstrikt in visnetten of plastic ringen van flessenhouders. Maar de schade gaat verder dan wat je kunt zien. Microplastics verstoren het hormoonstelsel van vissen en andere dieren. Ze kunnen ook schadelijke stoffen opnemen uit het water en die vervolgens doorgeven aan de dieren die ze inslikken. Koraalriffen, die al onder druk staan door klimaatverandering, worden verder aangetast door plastic dat zich erop vastzet en het licht blokkeert.
Wat mensen en landen doen om het probleem aan te pakken
Wereldwijd zijn er initiatieven om de plastic vervuiling in zee terug te dringen. Organisaties zoals The Ocean Cleanup werken aan systemen die plastic uit de zee vissen. In veel landen zijn wegwerpplastics zoals rietjes, wattenstaafjes en plastic bestek verboden. Nederland en andere Europese landen hebben wetten ingevoerd die fabrikanten verantwoordelijk stellen voor de afvalverwerking van hun producten. Scholen, bedrijven en vrijwilligers organiseren strandreinigingen om het plastic op te ruimen voordat het verder de zee in drijft. Toch zijn experts het erover eens dat opruimen niet genoeg is. De echte oplossing zit in minder plastic produceren en slimmer omgaan met afval aan de bron.
Veelgestelde vragen
Waar bevinden zich de grootste concentraties plastic afval in de oceaan?
De grootste concentraties plastic afval in de oceaan bevinden zich in zogeheten gyres: grote draaikolken van oceaanstromen. De bekendste is de Great Pacific Garbage Patch, een gebied tussen Hawaï en Californië dat groter is dan drie keer Frankrijk. Stromen voeren het plastic naar dit soort gebieden, waar het zich ophoopt.
Is alle plastic in de oceaan zichtbaar voor het oog?
Nee, verreweg het grootste deel van het plastic in de oceaan is niet zichtbaar voor het blote oog. Schattingen gaan ervan uit dat meer dan 90 procent van het plastic in de vorm van microplastics en nanoplastics in het water zweeft of op de zeebodem ligt. Alleen een klein deel drijft als herkenbare voorwerpen aan het oppervlak.
Kan plastic uit de oceaan volledig worden verwijderd?
Het volledig verwijderen van plastic uit de oceaan is vrijwel onmogelijk. Grote stukken kunnen met speciale systemen worden opgevangen, maar de microscopisch kleine deeltjes zijn praktisch niet meer te scheiden van het zeewater. Daarom richten wetenschappers en beleidsmakers zich steeds meer op het voorkomen van nieuwe vervuiling in plaats van alleen op opruimen.
Welke producten dragen het meest bij aan de plastic vervuiling in zee?
Uit onderzoek blijkt dat wegwerpproducten het meest worden teruggevonden in de oceaan. Daarbij gaat het vaak om sigarettenpeuken met plastic filter, plastic flessen en deksels, plastic zakken, rietjes en voedselverpakkingen. Ook visgerei, zoals netten en lijnen die verloren gaan of achtergelaten worden, maakt een groot deel uit van het plastic afval in zee.
Leave a Reply