Een vitamine deficiëntie klinkt misschien als iets wat alleen mensen met een slecht dieet overkomt, maar de werkelijkheid is anders. Miljoenen mensen lopen rond met een tekort aan één of meer vitamines, zonder dat ze het weten. Vermoeidheid, spierpijn, een slechte huid of somberheid kunnen allemaal signalen zijn dat je lichaam niet genoeg van bepaalde voedingsstoffen binnenkrijgt. Het lastige is dat die klachten ook bij veel andere aandoeningen passen, waardoor een tekort aan vitamines lang onopgemerkt blijft.
De meest voorkomende tekorten en hun oorzaken
In Nederland komt een tekort aan vitamine D het meest voor. Dat heeft alles te maken met ons klimaat. Zonlicht is de belangrijkste bron van vitamine D, maar in de herfst en winter staat de zon te laag om genoeg ultraviolette straling te leveren. Mensen met een donkerdere huid, ouderen en mensen die weinig buiten komen lopen extra risico. Naast vitamine D ziet men ook regelmatig tekorten aan vitamine B12, foliumzuur en vitamine C. Een tekort aan B12 ontstaat vaak bij mensen die weinig of geen dierlijke producten eten, of bij mensen met een maagaandoening die de opname van voedingsstoffen belemmert. Foliumzuur is vooral belangrijk voor zwangere vrouwen, omdat een laag gehalte in de vroege zwangerschap kan leiden tot aangeboren afwijkingen bij het kind.
Klachten die wijzen op een vitaminetekort
Aanhoudende vermoeidheid is één van de meest gehoorde klachten bij mensen met een tekort aan voedingsstoffen. Bij een laag vitamine B12 gehalte kunnen mensen ook last krijgen van tintelingen in handen en voeten, geheugenproblemen en een bleke huid. Een tekort aan vitamine D uit zich vaak als spierpijn, botklachten of een zwak immuunsysteem waardoor je vaker ziek bent. Vitamine C tekort is zeldzamer in westerse landen, maar kan leiden tot langzamere wondgenezing, tandvleesproblemen en een uitgeput gevoel. Wat veel mensen niet weten, is dat psychische klachten zoals somberheid en prikkelbaarheid ook verband kunnen houden met een laag gehalte aan bepaalde vitamines. De hersenen hebben voedingsstoffen nodig om goed te functioneren, en bij een tekort kan dat merkbaar zijn in je stemming en concentratie.
Wie loopt het meeste risico op een tekort
Ouderen vormen een groep die extra kwetsbaar is voor vitaminetekorten. Naarmate mensen ouder worden, neemt de opname van voedingsstoffen via de darmen af en eet men vaak minder gevarieerd. Mensen boven de zeventig hebben daarnaast minder vermogen om vitamine D aan te maken via de huid. Vegetariërs en veganisten lopen een groter risico op een tekort aan vitamine B12, dat vrijwel alleen in dierlijke producten voorkomt. Zwangere vrouwen hebben hogere behoeften aan foliumzuur en vitamine D. Mensen met bepaalde darmaandoeningen, zoals de ziekte van Crohn of coeliakie, nemen voedingsstoffen minder goed op en kunnen daardoor tekorten ontwikkelen, ook al eten ze gevarieerd. Ten slotte lopen mensen die veel binnenshuis verblijven of een donkere huidskleur hebben een hoger risico op een laag vitamine D gehalte.
Wat je kunt doen bij een vermoeden van een tekort
Bij klachten die kunnen wijzen op een tekort is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Via een bloedtest kan worden vastgesteld of er sprake is van een laag gehalte aan vitamines. Op basis van die uitslag kan een arts adviseren over suppletie, wat wil zeggen het aanvullen van een tekort via voedingssupplementen. Voor vitamine D geldt dat bij een ernstig tekort, zeker bij ouderen, colecalciferol wordt voorgeschreven. Dat is de meest gangbare vorm van vitamine D in pillen of druppels. Naast suppletie speelt voeding een grote rol. Vette vis, eieren, lever en zuivelproducten zijn goede bronnen van meerdere vitamines. Wie weinig vlees eet, doet er goed aan gefermenteerde producten of verrijkte voedingsmiddelen te eten. Regelmatig buiten zijn, ook op bewolkte dagen, draagt bij aan een betere vitamine D aanmaak in de huid.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf achterhalen of ik een vitaminetekort heb?
Klachten zoals vermoeidheid, spierpijn of tintelingen kunnen wijzen op een tekort, maar ze kunnen ook andere oorzaken hebben. Je kunt een tekort niet zeker vaststellen zonder bloedonderzoek. Ga bij aanhoudende klachten naar de huisarts voor een betrouwbare meting.
Hoe lang duurt het voordat suppletie effect heeft?
Hoe lang het duurt voordat suppletie merkbaar effect heeft, verschilt per vitamine en per persoon. Bij vitamine D kan het enkele weken tot maanden duren voordat de bloedwaarden normaliseren. Bij vitamine B12 kunnen sommige klachten sneller verbeteren, maar zenuwklachten herstellen langzamer.
Is een vitaminetekort gevaarlijk als je het lang negeert?
Een langdurig vitaminetekort kan serieuze gevolgen hebben voor je gezondheid. Een langdurig laag vitamine D gehalte vergroot de kans op botontkalking en botbreuken. Een chronisch tekort aan vitamine B12 kan leiden tot blijvende zenuwschade. Het is daarom verstandig om klachten niet te lang te laten bestaan zonder ze te laten onderzoeken.
Kunnen kinderen ook een vitaminetekort krijgen?
Kinderen kunnen zeker een vitaminetekort ontwikkelen. Bij jonge kinderen is vitamine D tekort een bekend probleem, vooral bij kinderen met een donkerdere huid of kinderen die weinig buiten spelen. De GGD en het consultatiebureau adviseren daarom vitamine D suppletie voor jonge kinderen. Ook een eenzijdig eetpatroon kan bij kinderen leiden tot tekorten.
Leave a Reply