Een vitaminen gebrek sluipt er vaak ongemerkt in. Je voelt je moe, je haar valt meer uit dan normaal, of je huid ziet er dof uit. Veel mensen denken dan aan stress of slaapgebrek, maar een tekort aan vitaminen speelt vaker een rol dan je denkt. In Nederland heeft een groot deel van de bevolking te weinig vitamine D, ijzer of vitamine B12. Dat klinkt misschien niet ernstig, maar je lichaam merkt het wel degelijk.
Wat er in je lichaam gebeurt bij een tekort
Vitaminen zijn stoffen die je lichaam nodig heeft om goed te werken. Je maakt ze zelf niet aan, of veel te weinig, dus je bent afhankelijk van wat je eet. Als je structureel te weinig binnenkrijgt, beginnen allerlei processen in je lichaam minder soepel te verlopen. Vitamine D helpt je botten sterk te houden en speelt een rol bij je afweerssysteem. Een tekort aan vitamine D komt in Nederland veel voor, zeker in de winter, omdat je huid zonlicht nodig heeft om het aan te maken. Vitamine B12 is belangrijk voor je zenuwen en voor de aanmaak van rode bloedcellen. Bij een te lage waarde van B12 kun je je uitgeput voelen, tintelingen in je handen en voeten krijgen, of last hebben van vergeetachtigheid. IJzer is technisch gezien geen vitamine, maar het werkt nauw samen met vitaminen en een tekort geeft vergelijkbare klachten, zoals extreme vermoeidheid en bleekheid.
Haaruitval als signaal van een tekort aan vitaminen
Haaruitval wordt door veel mensen niet direct in verband gebracht met voeding, maar een tekort aan bepaalde voedingsstoffen kan er zeker een rol in spelen. Biotine, ook bekend als vitamine B8 of vitamine H, wordt al jaren genoemd als belangrijke stof voor gezond haar. Een tekort aan biotine is bij gezonde mensen die gevarieerd eten zeldzaam, maar bij mensen die weinig gevarieerd eten kan het voorkomen. Vitamine D blijkt een grotere rol te spelen dan eerder gedacht. Onderzoek laat zien dat mensen met haaruitval vaker een lage vitamine D waarde hebben. IJzer is minstens zo belangrijk: bij een ijzertekort kan haar dunner worden of sterker uitvallen. Dat geldt zeker voor vrouwen die veel bloedverlies hebben bij hun menstruatie. Zink en vitamine B12 staan ook op de lijst van stoffen waarvan een tekort haargroei kan remmen. Suppletie heeft alleen zin als er echt een tekort is aangetoond, bij voorkeur via een bloedonderzoek.
De meest voorkomende tekorten en wie er risico op loopt
Niet iedereen loopt evenveel risico op een vitaminetekort. Mensen die weinig vlees eten of een volledig plantaardig dieet volgen, lopen een groter risico op een tekort aan vitamine B12 en ijzer, omdat die stoffen voornamelijk in dierlijke producten zitten. Ouderen nemen vitaminen minder goed op via de darmen en hebben bovendien minder tijd buiten in de zon, wat het risico op een vitamine D tekort vergroot. Zwangere vrouwen hebben extra foliumzuur nodig, een vitamine B die een rol speelt bij de ontwikkeling van het zenuwstelsel van het ongeboren kind. Mensen met een donkere huid maken in Nederland minder snel vitamine D aan via zonlicht, omdat meer pigment in de huid de aanmaak vertraagt. Kinderen die snel groeien en tieners die eenzijdig eten, kunnen ook tekorten oplopen. Herkennen welke groep je tot je rekent, helpt je gerichter te kijken naar wat je eventueel mist.
Wat je zelf kunt doen om tekorten te voorkomen
Gevarieerd eten is de beste manier om tekorten te voorkomen. Groenten, fruit, volkoren producten, noten, peulvruchten en zuivel leveren samen een breed palet aan vitaminen en mineralen. Vitamine D vormt een uitzondering, want daar krijg je via voeding lang niet genoeg van. De Gezondheidsraad adviseert voor bepaalde groepen, zoals mensen met een donkere huid, ouderen en kinderen jonger dan vier jaar, om vitamine D dagelijks in te nemen als supplement. Voor anderen geldt dit advies niet automatisch. Vermoed je een tekort, laat dan een bloedtest doen bij de huisarts. Supplementen zomaar innemen zonder dat er een tekort is aangetoond, heeft weinig zin en kan in sommige gevallen zelfs schadelijk zijn. Te veel vitamine A of te veel zink kan namelijk juist problemen geven, waaronder haaruitval. Zorg dus voor een goede basis via voeding, en vul alleen aan als dat echt nodig is.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik een vitaminetekort heb?
Een vitaminetekort is niet altijd goed te herkennen aan klachten alleen. Vermoeidheid, haaruitval, een bleke huid of tintelingen kunnen signalen zijn, maar die passen ook bij andere oorzaken. De enige betrouwbare manier om een tekort aan te tonen, is via een bloedonderzoek bij de huisarts.
Heeft het zin om vitaminesupplementen te nemen zonder bloedtest?
Vitaminesupplementen nemen zonder dat een tekort is aangetoond, heeft in de meeste gevallen weinig zin. Je lichaam scheidt overtollige, in water oplosbare vitaminen gewoon uit. Bij vitaminen die in vet worden opgeslagen, zoals vitamine A en vitamine D, kan een te hoge inname op den duur juist schadelijk zijn.
Kan een tekort aan vitaminen haaruitval veroorzaken?
Ja, een tekort aan bepaalde stoffen kan bijdragen aan haaruitval of dunner wordend haar. Vitamine D, ijzer, biotine en vitamine B12 spelen allemaal een rol bij gezonde haargroei. Of een tekort de oorzaak is van haaruitval, kan het beste worden vastgesteld via bloedonderzoek.
Welke groepen mensen lopen het meeste risico op een vitaminetekort?
Mensen die weinig of geen dierlijke producten eten, ouderen, zwangere vrouwen, mensen met een donkere huid en kinderen die eenzijdig eten, lopen een verhoogd risico op een tekort aan vitaminen. Voor deze groepen is het verstandig om dit te bespreken met een arts of diëtist.
Leave a Reply