Vitamine deficiëntie komt vaker voor dan de meeste mensen denken. Miljoenen mensen wereldwijd hebben een tekort aan één of meer vitamines, zonder dat ze het zelf doorhebben. Toch kan zo’n tekort veel invloed hebben op hoe je je dagelijks voelt. Vermoeidheid, spierpijn, een bleke huid of een slechte concentratie zijn signalen die mensen vaak wegwuiven. Maar soms heeft het lichaam gewoon niet genoeg van de stoffen die het nodig heeft om goed te werken.
Hoe een vitaminetekort ontstaat
Veel mensen eten gevarieerd en denken daarmee genoeg binnen te krijgen. Toch zijn er verschillende redenen waarom iemand alsnog te weinig vitamines binnenkrijgt. Een eenzijdig voedingspatroon is één oorzaak, maar niet de enige. Bij vitamine D speelt zonlicht een grote rol. Het lichaam maakt vitamine D aan als de huid wordt blootgesteld aan zonlicht. In landen met weinig zon, zoals Nederland in de winter, is dat lastig. Ouderen, mensen met een donkere huid en mensen die weinig buiten komen, lopen extra risico. Maar ook vitamine B12 is een veelvoorkomend probleem, zeker bij mensen die geen dierlijke producten eten. Het lichaam kan vitamine B12 namelijk niet zelf aanmaken en het zit bijna uitsluitend in vlees, vis, zuivel en eieren. Wie weinig of geen van deze producten eet, heeft al snel een tekort.
De symptomen die je lichaam geeft
Een tekort aan vitamines uit zich op heel verschillende manieren, afhankelijk van welke vitamine te laag is. Bij een gebrek aan vitamine D kunnen botten en spieren zwakker worden. Mensen voelen zich moe, hebben vaker last van infecties en kunnen sombere gevoelens ervaren. Vitamine B12 tekort geeft andere klachten, zoals tintelingen in handen en voeten, geheugenproblemen en bloedarmoede. Een tekort aan vitamine C zorgt voor slechte wondgenezing, terwijl te weinig vitamine A kan leiden tot nachtblindheid. Het lastige is dat veel van deze klachten ook bij andere aandoeningen passen. Daardoor wordt een vitaminetekort niet altijd meteen herkend. Wie twijfelt, kan het beste een bloedonderzoek laten doen via de huisarts. Zo weet je zeker waar een mogelijke oorzaak ligt.
Risicogroepen die extra opletten
Niet iedereen heeft evenveel kans op een tekort. Ouderen van 70 jaar en ouder vormen een groep waarbij vitamine D tekort veelvuldig voorkomt. Hun huid maakt minder vitamine D aan bij blootstelling aan de zon en ze komen vaak minder buiten. Zwangere vrouwen hebben meer foliumzuur en vitamine D nodig dan gemiddeld. Kinderen in de groei hebben baat bij voldoende vitamine K en D voor sterke botten. Mensen met bepaalde darmaandoeningen, zoals de ziekte van Crohn, nemen vitamines minder goed op via de voeding. Ook mensen die langdurig bepaalde medicijnen gebruiken, kunnen te maken krijgen met een verstoorde vitamine opname. Al deze groepen hebben baat bij gerichte aandacht voor hun voedingspatroon en soms ook bij aanvullende supplementen, maar dat moet altijd in overleg met een arts of diëtist.
Wat je zelf kunt doen bij een tekort
De aanpak van een vitaminetekort hangt af van welke vitamine te laag is en hoe ernstig het tekort is. Bij een licht tekort is aanpassing van het voedingspatroon vaak al genoeg. Meer vette vis, eieren, noten, groente en fruit kunnen al een groot verschil maken. Bij vitamine D adviseert de Gezondheidsraad in Nederland extra inname via een supplement voor specifieke groepen, zoals ouderen en mensen met weinig zonlichtblootstelling. Bij een ernstig tekort schrijft de huisarts soms hoge doses voor in de vorm van druppels of capsules. Het is niet slim om zomaar hoge doses vitamines te nemen zonder overleg, want ook teveel van bepaalde vitamines kan schadelijk zijn. Vitamine A en D zijn vetoplosbaar en stapelen zich op in het lichaam. Een goede bloedwaarde meting geeft uitsluitsel over wat jij specifiek nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik een vitaminetekort heb?
Je kunt een vitaminetekort niet zelf vaststellen op basis van klachten alleen. De enige betrouwbare manier is een bloedtest via de huisarts. Klachten zoals vermoeidheid, spierpijn of tintelingen kunnen op veel dingen wijzen. Een bloedonderzoek geeft duidelijkheid over welke waarden te laag zijn.
Kan ik een tekort aanvullen met voeding alleen?
Of je een tekort kunt aanvullen via voeding hangt af van welke vitamine te laag is en hoe groot het tekort is. Een licht tekort aan vitamine C of foliumzuur is vaak goed bij te sturen met meer groente en fruit. Bij een ernstig vitamine B12 of vitamine D tekort is voeding soms niet voldoende en kan een supplement nodig zijn.
Zijn vitaminesupplementen altijd veilig?
Vitaminesupplementen zijn niet altijd zonder risico. Vetoplosbare vitamines zoals vitamine A en D hopen zich op in het lichaam bij te hoge inname. Dit kan schadelijk zijn. Wateroplosbare vitamines, zoals vitamine C, verlaat het lichaam via de urine als je er te veel van neemt, maar ook hier geldt dat meer niet altijd beter is. Neem supplementen bij voorkeur op advies van een arts of diëtist.
Kunnen kinderen ook een vitaminetekort krijgen?
Ja, kinderen kunnen zeker een vitaminetekort krijgen. Vitamine D is bij jonge kinderen een bekend aandachtspunt, zeker in de eerste levensjaren. De Gezondheidsraad adviseert vitamine D druppels voor baby’s en peuters. Ook kinderen die weinig gevarieerd eten lopen risico op tekorten. De kinderarts of het consultatiebureau kan hierover advies geven.
Leave a Reply