Vitamine deficiëntie is iets wat veel mensen hebben zonder dat ze het weten. Je voelt je moe, somber of hebt steeds last van kleine kwaaltjes. Maar de oorzaak blijft vaag. Toch kan een tekort aan één of meerdere vitaminen daar een grote rol in spelen. In Nederland heeft een opvallend groot deel van de bevolking een tekort aan minstens één vitamine. Dat klinkt misschien overdreven, maar de cijfers liegen er niet om.
De meest voorkomende vitaminen die mensen missen
Vitamine D is in Nederland de bekendste boosdoener. Omdat we weinig zonlicht krijgen, maakt ons lichaam vaak te weinig van deze vitamine aan. De huid maakt vitamine D aan bij blootstelling aan zonlicht, maar in de herfst en winter is er simpelweg niet genoeg zon. Daarnaast eet lang niet iedereen genoeg vette vis, eieren of verrijkte producten. Ook vitamine B12 is een vitamine waarbij tekorten regelmatig voorkomen, vooral bij mensen die weinig of geen dierlijke producten eten. Vitamine B12 zit bijna uitsluitend in vlees, vis, zuivel en eieren. Mensen die veganistisch eten, lopen zonder supplementen een reëel risico op een tekort. Verder is vitamine C vaker te laag bij mensen die weinig groente en fruit eten. Een gebrek hieraan remt de opname van ijzer uit plantaardige voeding, wat weer andere problemen kan veroorzaken.
Signalen die je lichaam geeft bij een vitamintekort
Vermoeidheid is het meest genoemde signaal bij een tekort aan vitaminen. Dat komt omdat vitaminen betrokken zijn bij de energieproductie in je cellen. Zonder voldoende vitamine B12 bijvoorbeeld kan het lichaam rode bloedcellen niet goed aanmaken. Dat leidt tot bloedarmoede, waarbij je je voortdurend slap en uitgeput voelt. Een tekort aan vitamine D uit zich soms anders: somberheid, spierzwakte en een verhoogde gevoeligheid voor infecties zijn bekende klachten. Bij een gebrek aan vitamine C kunnen de tandvlees bloeden, wondjes langzaam genezen en je weerstand afnemen. Botpijn en spierkrampen kunnen wijzen op een te laag niveau van vitamine D of calcium. Wat het lastig maakt, is dat veel van deze klachten ook bij andere aandoeningen horen. Daardoor duurt het soms lang voordat iemand de juiste oorzaak vindt.
Wie loopt meer risico op een tekort
Ouderen vormen een groep waarbij tekorten vaker optreden. Met het ouder worden neemt de opnamecapaciteit van de darmen af. Vitamine B12 wordt minder goed opgenomen omdat de maagwand minder maagsap aanmaakt. Vitamine D is bij ouderen boven de 70 jaar extra aandachtswaardig: de huid maakt bij hen minder efficiënt vitamine D aan, ook bij zonlicht. Zwangere vrouwen hebben een hogere behoefte aan foliumzuur, ijzer en andere vitaminen. Een tekort aan foliumzuur in het begin van de zwangerschap vergroot het risico op aangeboren afwijkingen bij het kind. Mensen met bepaalde darmziekten zoals de ziekte van Crohn of coeliakie nemen vitaminen moeilijker op uit voeding. Ook mensen die langdurig bepaalde medicijnen gebruiken, zoals maagzuurremmers, kunnen te weinig vitamine B12 opnemen. Tot slot lopen mensen met een donkere huid meer kans op een vitamine D tekort, omdat hun huid meer zonlicht nodig heeft om dezelfde hoeveelheid vitamine D aan te maken.
Wat je kunt doen als je een tekort vermoedt
De eerste stap is altijd een bloedtest via de huisarts. Zo krijg je zwart op wit te zien welke vitaminen te laag zijn. Op basis daarvan kan de huisarts een supplement of een aanpassing in je voeding aanraden. Zomaar supplementen slikken zonder te weten wat je tekortkomt, is niet slim. Te veel van bepaalde vitaminen, zoals vitamine A of D, kan namelijk schadelijk zijn. Vitamine D supplements worden in Nederland vaak aangeraden voor ouderen, jonge kinderen en mensen met weinig zonlichtblootstelling. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid verschilt per persoon en situatie. Via je voeding kun je ook veel bereiken: gevarieerd eten met voldoende groente, fruit, zuivel, vis en volkoren producten dekt voor de meeste mensen een groot deel van de behoefte. Wie om gezondheids of levenswijze redenen bepaalde voedingsmiddelen laat staan, doet er goed aan om extra aandacht te besteden aan wat ze missen en hoe ze dat aanvullen.
Veelgestelde vragen over vitamintekorten
Hoe lang duurt het voordat je een vitamintekort merkt?
Hoe lang het duurt voordat je een vitamintekort merkt, verschilt per vitamine en per persoon. Bij vitamine B12 kan het maanden tot jaren duren voordat er klachten optreden, omdat het lichaam een voorraad aanlegt in de lever. Bij vitamine C gaan klachten al na enkele weken optreden als de inname stopt.
Kan je een vitamintekort oplossen met voeding alleen?
In veel gevallen kun je een licht vitamintekort oplossen met aanpassingen in je voeding. Bij een ernstig tekort, of bij mensen die bepaalde voedingsmiddelen niet eten, is een supplement vaak nodig om het niveau snel genoeg aan te vullen. De huisarts of diëtist kan helpen bepalen wat voor jou de beste aanpak is.
Is een vitamintekort gevaarlijk?
Een vitamintekort kan gevaarlijk zijn als het lang onbehandeld blijft. Een langdurig tekort aan vitamine B12 kan zenuwen beschadigen, wat soms onomkeerbaar is. Een ernstig vitamine D tekort bij kinderen leidt tot rachitis, een botziekte. Bij volwassenen verhoogt een tekort aan vitamine D het risico op botontkalking en botbreuken.
Mag je meerdere vitaminen tegelijk slikken?
Het is mogelijk om meerdere vitaminen tegelijk te slikken, maar let op de totale hoeveelheden. Sommige vitaminen, zoals vitamine D, vitamine A en vitamine K, stapelen zich op in het lichaam bij een te hoge inname. Water oplosbare vitaminen zoals vitamine C en de B vitaminen verlaat het lichaam makkelijker via de urine, maar ook hier gelden grenzen. Laat je adviseren door een arts of apotheker als je twijfelt.
Leave a Reply