Een fairtrade product herken je aan een klein, groen en blauw keurmerk op de verpakking. Achter dat logo gaat een heel verhaal schuil. Het gaat over boeren in Ghana die cacao verbouwen, over theeplukkers in Sri Lanka en over koffieboeren in Colombia. Al deze mensen werken hard voor wat wij elke dag eten en drinken. Toch verdienen velen van hen te weinig om goed van te leven. Eerlijke handel is bedoeld om daar verandering in te brengen. Maar wat houdt dat precies in, en waarom maakt het verschil?
Wat eerlijke handel betekent voor producenten
Eerlijke handel draait om een eerlijke prijs voor mensen die voedsel verbouwen in ontwikkelingslanden in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Bij het Fairtrade keurmerk geldt een minimumprijs. Die prijs ligt altijd hoger dan de gewone marktprijs. Daardoor kunnen boeren en telers hun kosten dekken, ook als de wereldmarkt inzakt. Naast die minimumprijs ontvangen producentenorganisaties een extra bedrag, de zogenoemde premie. Dat geld gaat naar de gemeenschap. Denk aan een school bouwen, een waterpomp plaatsen of een ziekenhuis opknappen. De mensen in de coöperatie beslissen zelf waar het geld naartoe gaat. Dat geeft hen zeggenschap over hun eigen toekomst.
Hoe het keurmerk tot stand komt
Niet elk product dat eerlijk lijkt, is dat ook. Een keurmerk geeft zekerheid. Voor het Fairtrade keurmerk gelden strenge regels. Producenten moeten werken aan goede arbeidsomstandigheden. Kinderarbeid is verboden. Er gelden eisen op het gebied van milieu, zoals beperkt gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Een onafhankelijke organisatie controleert of bedrijven en coöperaties zich aan die regels houden. Pas als alles klopt, mogen zij het keurmerk gebruiken. Bedrijven die het keurmerk willen voeren, betalen licentiekosten. Een deel van dat geld gaat terug naar de producenten. Het systeem werkt dus als een keten: van boer tot winkelrek.
Welke producten je tegenkomt met dit keurmerk
Koffie was een van de eerste producten waarop het keurmerk verscheen, maar inmiddels vind je het op honderden verschillende soorten producten. Thee, chocolade, bananen, suiker, katoen, bloemen en zelfs goud kunnen gecertificeerd zijn. Supermarkten in Nederland verkopen steeds meer van dit soort producten. Ook horecaketens, kantines en cateraars kiezen er vaker voor. In 2023 was Nederland een van de grootste markten voor gecertificeerde producten per hoofd van de bevolking. Dat laat zien dat steeds meer consumenten bewust nadenken over de herkomst van wat ze kopen. De keuze in de winkel is groot genoeg om bijna altijd een gecertificeerd alternatief te vinden naast een gewoon product.
Wat jij als koper bijdraagt
Elke aankoop telt. Als jij een reep chocolade met keurmerk koopt, gaat er een klein deel van de prijs naar de boeren die de cacao verbouwden. Dat klinkt misschien klein, maar bij miljoenen aankopen per jaar telt het op tot een fors bedrag. In 2022 ontvingen producenten wereldwijd meer dan 240 miljoen euro aan premies via het Fairtrade systeem. Dat geld ging naar projecten die het leven van miljoenen mensen verbeteren. Als koper hoef je zelf niets ingewikkelds te doen. Je kiest bewust in de winkel en het systeem regelt de rest. Wel is het goed om te weten dat één keurmerk niet alles oplost. Armoede en ongelijkheid in de wereld zijn grote problemen. Eerlijke handel is een bijdrage aan de oplossing, geen complete oplossing op zichzelf.
Veelgestelde vragen
Is een product met een eerlijkehandelkeurmerk altijd duurder?
Een product met een eerlijkehandelkeurmerk is soms iets duurder dan een vergelijkbaar product zonder keurmerk, maar niet altijd. Het prijsverschil is vaak kleiner dan mensen denken. Bij koffie of chocolade gaat het meestal om een paar cent per product. Die kleine meerprijs zorgt ervoor dat producenten een eerlijkere vergoeding krijgen voor hun werk.
Hoe weet ik of een keurmerk echt betrouwbaar is?
Het Fairtrade keurmerk is betrouwbaar omdat een onafhankelijke organisatie controleert of bedrijven en coöperaties zich aan de regels houden. Die controles vinden regelmatig plaats. Je kunt op de website van Fairtrade International nalezen welke eisen er gelden en welke producenten en bedrijven gecertificeerd zijn.
Kunnen producenten zelf kiezen of ze meedoen?
Ja, deelname aan het Fairtrade systeem is vrijwillig. Producenten en coöperaties kiezen er zelf voor om zich aan te sluiten. Ze moeten wel aan bepaalde eisen voldoen om het keurmerk te mogen gebruiken. Wanneer ze dat doen, krijgen ze toegang tot een gegarandeerde minimumprijs en de extra premie voor hun gemeenschap.
Is er verschil tussen Fairtrade en andere eerlijkhandelkeurmerken?
Er zijn meerdere keurmerken die zich richten op eerlijke handel, zoals het Rainforest Alliance keurmerk. Die keurmerken hebben elk hun eigen regels en aandachtspunten. Fairtrade legt de nadruk op een minimumprijs en een premie voor de producenten. Rainforest Alliance richt zich meer op milieu en duurzaamheid op de boerderij. Het is goed om te weten dat de keurmerken van elkaar verschillen als je wilt begrijpen wat een product precies ondersteunt.
Leave a Reply