Vitamine B12 is een stof die je lichaam niet zelf kan aanmaken, maar wel elke dag nodig heeft. Het speelt een grote rol bij de aanmaak van rode bloedcellen, de werking van je zenuwstelsel en de verwerking van eiwitten. Veel mensen denken dat een tekort aan deze vitamine iets is wat alleen bij strenge veganisten voorkomt, maar dat klopt niet. Ook mensen die gewoon vlees en zuivel eten, kunnen een te lage waarde hebben. En dat heeft soms vergaande gevolgen voor hoe je je voelt.
Wat B12 doet in je lichaam
Cobalamine, de wetenschappelijke naam voor deze vitamine, heeft een unieke taak. Het helpt je lichaam om DNA aan te maken en zorgt ervoor dat zenuwcellen goed blijven functioneren. Zonder voldoende van deze stof kunnen zenuwvezels beschadigen. Dat gebeurt langzaam en is in het begin nauwelijks te merken. Tegelijkertijd is de vitamine betrokken bij de omzetting van homocysteïne, een stof in het bloed die in te hoge concentraties schadelijk is voor bloedvaten. Een goede B12-waarde houdt homocysteïne dus op een veilig niveau. Bovendien werkt de vitamine samen met foliumzuur bij de vorming van gezonde rode bloedcellen. Zijn die bloedcellen niet goed gevormd, dan kunnen ze zuurstof minder goed vervoeren door je lichaam.
Hoe een tekort ontstaat en wie er vatbaar voor is
Een gebrek aan deze vitamine ontstaat vrijwel altijd op één van twee manieren: te weinig opname via voeding of een slechte opname door de darmwand. Mensen die geen dierlijke producten eten, lopen meer risico omdat B12 bijna uitsluitend voorkomt in vlees, vis, eieren en zuivel. Plantaardige bronnen bevatten de vitamine nauwelijks in een vorm die het lichaam goed kan gebruiken. De tweede oorzaak heeft te maken met een eiwit dat in de maag wordt aangemaakt, genaamd intrinsic factor. Dit eiwit is nodig om de vitamine in de darm op te nemen. Bij sommige mensen maakt de maag dit eiwit niet of nauwelijks aan, bijvoorbeeld door auto-immuunziekten, maagoperaties of langdurig gebruik van bepaalde medicijnen zoals maagzuurremmers en metformine. Oudere mensen hebben vaker last van een verminderde maagfunctie, waardoor zij een grotere kans hebben op een tekort.
De symptomen die bij een tekort horen
Vermoeidheid is een van de eerste dingen die mensen merken als hun waarde te laag is. Dat klinkt vaag, maar het gaat om een diepe uitputting die niet overgaat na een nacht slapen. Daarnaast kunnen tintelingen of een doof gevoel in handen en voeten optreden. Dit zijn tekenen dat de zenuwen niet goed worden gevoed. In een later stadium kunnen er concentratieproblemen, geheugenverlies en zelfs depressieve gevoelens ontstaan. Wat het lastig maakt, is dat deze klachten op veel andere aandoeningen lijken. Hierdoor wordt een B12-tekort regelmatig over het hoofd gezien of pas laat herkend. Een bloedtest bij de huisarts kan uitwijzen wat de waarde is. Er zijn verschillende tests beschikbaar, waaronder de standaard serum B12-test en de zogeheten actief B12-test, die nauwkeuriger is bij twijfelgevallen. Een waarde tussen 400 en 800 pmol/l geldt als optimaal.
Wat je kunt doen bij een lage waarde
Wie weinig dierlijke producten eet, doet er verstandig aan om een supplement te gebruiken. Dat kan in de vorm van tabletten, druppels of smeltblaadjes. Bij mensen waarbij de opname via de darm niet goed werkt, helpen gewone supplementen vaak niet voldoende. In dat geval geeft de arts soms injecties, zodat de vitamine direct in de bloedbaan terechtkomt. Naast supplementen is het zinvol om te kijken naar de voeding. Lever, makreel, sardines, eieren en melkproducten zijn rijk aan deze vitamine. Wie gezond eet met regelmatig vlees of vis, heeft in principe genoeg aan wat voeding biedt, al hangt dat sterk af van hoe goed het lichaam de stof opneemt. Controleer bij aanhoudende klachten altijd je waarden via de huisarts, ook als je denkt dat je genoeg binnenkrijgt via je eten.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat een tekort aangevuld is?
Hoe lang het duurt om een tekort aan te vullen, hangt af van hoe laag de waarde is en welke methode gebruikt wordt. Met injecties gaat het aanvullen sneller dan met tabletten. Bij lichte tekorten kan een supplement binnen enkele weken al verschil maken, maar bij ernstige tekorten kan het maanden duren voordat klachten volledig verdwijnen.
Kan je waarde ook te hoog zijn?
Een te hoge waarde van B12 in het bloed komt voor, maar is zelden gevaarlijk door inname van supplementen alleen. Een waarde boven de 800 pmol/l geldt als te hoog. In sommige gevallen kan een erg hoge waarde wijzen op een onderliggend probleem zoals lever- of nieraandoeningen. Het is dan verstandig om dit te laten onderzoeken door een arts.
Mogen kinderen ook supplementen nemen?
Kinderen die weinig of geen dierlijke producten eten, kunnen ook een tekort ontwikkelen. Voor kinderen zijn speciale doseringen beschikbaar. Het is verstandig om dit eerst te bespreken met een kinderarts of huisarts, zodat de juiste hoeveelheid wordt bepaald op basis van leeftijd en gewicht.
Wat is het verschil tussen de serum B12-test en de actief B12-test?
De serum B12-test meet de totale hoeveelheid van de vitamine in het bloed. De actief B12-test meet alleen het deel dat het lichaam ook echt kan gebruiken. Bij mensen met een waarde die niet heel laag maar ook niet hoog is, geeft de actief B12-test een beter beeld van wat er werkelijk beschikbaar is voor de cellen.
Leave a Reply