Wat betekent fairtrade precies, en waarom hoor je er steeds vaker over? Het woord komt van het Engelse “fair trade”, wat vrij vertaald “eerlijke handel” betekent. Het gaat om een systeem waarbij producenten in arme landen een eerlijke prijs krijgen voor hun werk. Denk aan koffieboeren in Colombia, cacaotelers in Ghana of kledingmakers in Bangladesh. Zij werken vaak voor een heel laag loon, terwijl de producten die zij maken voor veel meer geld worden verkocht in rijke landen. Fairtrade probeert dat verschil kleiner te maken.
Hoe eerlijke handel in de praktijk werkt
Achter het fairtrade-keurmerk zit een duidelijk systeem. Producenten die zich aansluiten bij Fairtrade International moeten voldoen aan strenge regels. Ze krijgen een minimumprijs voor hun producten, ook als de wereldmarktprijs daalt. Dat geeft boeren zekerheid. Bovendien ontvangen ze een extra bedrag, de zogeheten fairtrade-premie, dat ze zelf mogen besteden aan de gemeenschap. Hiermee worden scholen gebouwd, waterputten gegraven of gezondheidscentra opgericht. Er zijn ook regels over werkomstandigheden: kinderarbeid is verboden, en werknemers mogen zich organiseren in vakbonden. Op die manier gaat eerlijke handel over meer dan alleen geld.
Producten met een fairtrade-keurmerk
Koffie is het meest bekende product met een fairtrade-keurmerk, maar de lijst is veel langer. Je vindt het ook op chocolade, thee, bananen, katoen, suiker, rijst en zelfs goud. In de supermarkt herken je gecertificeerde producten aan het groene en blauwe Fairtrade-logo. Dat logo geeft aan dat het product aan de internationale normen voor eerlijke handel voldoet. Kledingmerken gebruiken soms ook de certificering voor hun katoenen producten, wat aansluit bij de bredere beweging voor duurzame mode. Bij duurzame kleding draait het namelijk niet alleen om het milieu, maar ook om de mensen die de kleding maken.
Kritiek en nuance rondom fairtrade
Fairtrade heeft ook critici. Sommige onderzoekers stellen dat de extra inkomsten niet altijd bij de armste boeren terechtkomen. De kosten voor certificering kunnen hoog zijn, waardoor kleinere producenten moeite hebben om mee te doen. Anderen wijzen erop dat de minimumprijs soms maar weinig hoger ligt dan de gewone marktprijs. Toch laten meerdere studies zien dat deelnemende gemeenschappen over het algemeen beter af zijn dan gemeenschappen zonder certificering. Kinderen gaan vaker naar school, er is meer toegang tot schoon water en vrouwen krijgen meer inspraak. Het systeem is niet perfect, maar het biedt wel een meetbare verbetering ten opzichte van de reguliere handel.
Wat jij kunt doen als consument
Elke keer dat je een product koopt, maak je een keuze. Door bewust te kiezen voor gecertificeerde producten steun je producenten die onder betere omstandigheden werken. Dat hoeft niet duurder te zijn dan je denkt: in veel supermarkten zijn gecertificeerde producten inmiddels heel gewoon en betaalbaar. Je kunt ook letten op andere keurmerken die vergelijkbaar zijn, zoals het Rainforest Alliance-keurmerk of het UTZ-keurmerk, dat tegenwoordig is samengegaan met Rainforest Alliance. Al deze systemen hebben hetzelfde doel: een eerlijker handelssysteem waarbij de mensen die het hardst werken, ook fatsoenlijk beloond worden. Bewust kopen is een kleine stap die samen met miljoenen anderen een groot verschil maakt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen fairtrade en biologisch?
Fairtrade en biologisch zijn twee verschillende keurmerken met elk een eigen focus. Het fairtrade-keurmerk gaat over eerlijke prijzen en goede werkomstandigheden voor producenten. Het biologische keurmerk gaat over de manier waarop een product geteeld is, zonder kunstmest of chemische bestrijdingsmiddelen. Een product kan beide keurmerken hebben, maar dat is niet verplicht.
Krijgen boeren veel meer geld door fairtrade?
Boeren die meedoen aan fairtrade krijgen een gegarandeerde minimumprijs en een extra premie bovenop de verkoopprijs. Hoeveel meer dat precies is, verschilt per product en per regio. De premie gaat niet rechtstreeks naar individuele boeren, maar naar de coöperatie als geheel. Die beslissen samen hoe het geld wordt besteed, bijvoorbeeld aan onderwijs of infrastructuur.
Is elk product met het woord “fair” ook echt gecertificeerd?
Nee, niet elk product met het woord “fair” in de naam of omschrijving is officieel gecertificeerd. Alleen producten met het officiële Fairtrade-keurmerk van Fairtrade International zijn onafhankelijk gecontroleerd. Het is verstandig om altijd het logo te zoeken op de verpakking in plaats van af te gaan op de tekst van de productnaam.
Geldt fairtrade ook voor kleding?
Fairtrade geldt ook voor kleding, maar dan specifiek voor de grondstoffen die daarin worden gebruikt, zoals katoen. Er bestaat een apart keurmerk genaamd Fairtrade Cotton dat aangeeft dat het katoen in het kledingstuk eerlijk is ingekocht. Dit is een onderdeel van de bredere aandacht voor duurzame en eerlijk geproduceerde kleding.
Leave a Reply