Een vitamine deficiëntie komt vaker voor dan de meeste mensen denken. Veel mensen lopen jarenlang rond met een tekort zonder dat ze het doorhebben. De klachten zijn vaak vaag: je bent moe, voelt je somber of hebt pijn in je spieren. Het is makkelijk om die signalen toe te schrijven aan drukte of stress. Toch kan een tekort aan vitaminen de oorzaak zijn. En dat is iets wat je serieus moet nemen, want je lichaam heeft die stoffen nodig om goed te werken.
Welke vitaminen mensen het vaakst missen
Vitamine D is verreweg het meest voorkomende tekort in Nederland. Dat heeft alles te maken met onze ligging: we leven in een land met weinig zonuren, zeker in de herfst en winter. Je huid maakt vitamine D aan als zonlicht op je huid valt, maar van oktober tot april is de zon in Nederland te laag om dat goed te laten werken. Mensen met een donkerdere huid, ouderen en mensen die weinig buiten komen lopen nog meer risico. Naast vitamine D zien artsen ook vaak een tekort aan vitamine B12, foliumzuur en vitamine A. Vitamine B12 zit vrijwel alleen in dierlijke producten, waardoor mensen die geen vlees of zuivel eten er extra op moeten letten.
Herkenbare klachten bij een vitamientekort
Vermoeidheid is een van de eerste dingen die mensen merken als ze te weinig vitaminen binnenkrijgen. Dat geldt zeker bij een tekort aan vitamine B12 of ijzer, dat overigens geen vitamine is maar wel vaak samen met vitamintekorten voorkomt. Bij een lage vitamine D waarde klagen mensen ook over spierzwakte, botpijn en een minder goede weerstand. Ze worden sneller ziek en herstellen langzamer. Een tekort aan vitamine C kan leiden tot bloedend tandvlees en trage wondgenezing. Wat het lastig maakt, is dat de klachten ook bij veel andere aandoeningen passen. Dat is waarom mensen zo lang kunnen rondlopen zonder dat iemand de oorzaak vindt.
Wie meer risico loopt op een tekort
Ouderen van 70 jaar en ouder vormen een groep die extra kwetsbaar is. Hun huid maakt minder vitamine D aan bij zonlicht en ze eten soms minder gevarieerd dan vroeger. Maar ook zwangere vrouwen, mensen met bepaalde darmziekten en mensen die bepaalde medicijnen gebruiken lopen meer risico. Darmziekten zoals de ziekte van Crohn of coeliakie zorgen ervoor dat het lichaam vitaminen minder goed opneemt uit voeding. Mensen die maagzuurremmers slikken kunnen minder vitamine B12 opnemen. Kinderen die borstvoeding krijgen van moeders met een vitamine D tekort lopen ook risico. Het is dus niet alleen een probleem van ouderen of mensen die slecht eten.
Wat je kunt doen bij een vermoeden van een tekort
De meest betrouwbare manier om een tekort op te sporen is een bloedtest bij de huisarts. Die meet de hoeveelheid van een vitamine in je bloed en kan zien of de waarde te laag is. Bij een aangetoond vitamine D tekort schrijft de arts meestal colecalciferol voor, een vorm van vitamine D3 die goed wordt opgenomen door het lichaam. Zelf supplementen kopen is verleidelijk, maar het is beter om eerst te weten wat je precies mist. Te veel van sommige vitaminen kan namelijk ook schadelijk zijn. Vitamine D, A, E en K hopen zich op in vetweefsel en organen als je er te veel van neemt. Voor mensen met een gezonde leefstijl geldt dat gevarieerde voeding de beste basis is. Vette vis, eieren, zuivel en groenten leveren al veel van wat je nodig hebt. Voor mensen met een tekort of verhoogd risico is extra aanvulling via supplementen een goede aanpak, bij voorkeur in overleg met een arts of diëtist.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik een vitamientekort heb?
Je kunt een vitamientekort niet betrouwbaar vaststellen op basis van klachten alleen. Klachten zoals vermoeidheid en spierpijn passen bij veel aandoeningen. Een bloedtest bij de huisarts is de enige manier om zeker te weten of je een tekort hebt en om welk vitamine het gaat.
Kan ik een tekort aanvullen met voeding, of heb ik altijd supplementen nodig?
Of je een tekort kunt aanvullen met voeding hangt af van hoe groot het tekort is. Bij een licht tekort helpt aangepaste voeding vaak al. Bij een ernstig tekort of bij mensen die bepaalde vitaminen slecht opnemen, zijn supplementen nodig. Een arts of diëtist kan daar advies over geven.
Is een vitamine D tekort gevaarlijk?
Een langdurig vitamine D tekort kan serieuze gevolgen hebben. Bij kinderen kan het rachitis veroorzaken, een aandoening waarbij botten zacht en misvormd worden. Bij volwassenen en ouderen vergroot het de kans op botontkalking en botbreuken. Ook de werking van het immuunsysteem en de spieren kan eronder lijden.
Mogen kinderen ook supplementen gebruiken bij een tekort?
Kinderen mogen supplementen gebruiken bij een aangetoond tekort, maar de dosering verschilt van die voor volwassenen. Het is belangrijk om dit altijd te bespreken met een arts of jeugdarts, zeker bij jonge kinderen. Zomaar supplementen geven zonder dat er een tekort is vastgesteld, is niet verstandig.
Leave a Reply